Entradas

TRABALENGUAS EN IDIOMA K'ICHE'

Imagen
Jar aa Liix xuupaq' jun k'iix xerupaq'i to rii' ruuk'in jun tix ni xuutix lamuunax ni xuub'an jun rat'ix. Añadir título Ja tan Loor k'o ruuq'oor k'in ruq'ooq' qas nloq'oq'ooj k'in nuuloq' q'oor.   ja tan Chaalix nii xuuya' ruuk'ix xjopiij rukuuliix k'in xeruk'uluto aa Liix nii xuuya' ruuk'ix Jar aa Kulaax k'o ruk'axuwaach k'in rexuach  ruwaay,xuwil rumalaax

CANTOS EN IDIOMA K'ICHE'

ATET AT NUUTEE ' Jar atet nuutee' ja chi we anin At jun utz laj kotz'i'j ja qas Ki' ruxulaa'. Atet natyowi ja kikotemaal Chawe atet nuutee' nyawi Nk'aslemaal. Chapan k'a jun q'iij ri' Qas nat kikoti, jabel laj Ixoq qas nat nuwajob'eej, La, la, la, la, la, la, la, la,. NINB'E CHIPAAM JA RAJ TIJAAL Ninb'e chipaan ja raj tijaal Ninb'ixani nin b'e Kuk'in ja wachib'iil Neqatijoj qii. Chaqajaa noq ejtzanii Kani ja mix ruk'in ch'ooy Kuk'in jar akalaa Qas noq kikotii Ja toq kinmelojto chipaan ja raj tijaal K'o chik julee taq tz'iijb' Xkenwojtaqijto. JA NU MAMA ’ Ja nu mama’ xkami iwiir Pa ru saqariik ma xoq’chita Ma tub’an chic k’ari’ Kukuri    kukura Kikiri    kikira JA KAAJ Saq jar aa rub'oniil Kani' jun ruuk'aaj kaxlanuway Ja toq nat nuutz'et Ja wanmo nuumaj kikoteem. Ja chipaan ja kaaj neexik'ani chikopaa' Nimaq k'in taq no'y Ruuk'in ja suutz' saq Ke jan x...

ADIVINANZAS EN IDIOMA K'ICHE'

Imagen
Yin yitik pa er, setesik un jolom saq ru bonil, ri unq’aq ru bonil xar, ya toq’ wo ma ri yin si ri yit nkinamuch k’e qupib’al . En el campo me críe rodeado de verdes lazos y tu lloras por mi me estás haciendo pedazos. R/ Sib’o’y Ma yoj sulonta jun yoj k’owa’, pa q’ij yoj war, chaq’a’ yoj k’astaj pa yoj ch’ich’an pa’ chikaj. Siempre quietas Siempre inquietas, durmiendo  de día y de noche despiertan. Estrella = ch'umil. Ja chi k'o rixikin ma tik'axaaj, Ja chi k'o ruwi', ma tuuch'ob', Ja chi k'o ruuchii', ma tiwa'i, Ja chi k'o raqan, ma tib'iini. Chi ma tuusil rii', natruub'otz chi ruwach: Q'iij, jab', xokomeel k'in teew. ¿Naq k'aari' R/ Ja Jaay Tiene oídos pero no escucha, Tiene cabeza pero no piensa, Tiene boca pero no come, Tiene pies pero no camina, No se mueve pero te cubre Cuando hay sol Lluvia, aire frio. R/ La Casa Naq k’aari q’an riij k’o jun Runaaq’  chipan k’in qas ki’. R/ Ja Taap’al Es amarrillo, tiene...

CUENTOS EN IDIOMA K'ICHE'

Imagen
ALAJ IMUL Ek’o kajib’ ral ri imul, jun saq, jun q’an, jun q’eq, jun q’eqoj, sib’alaj ketz’anik, kech’opinik ri alaj taq imul. Ri kinan xub’ij chike: -ma kixe’ ta naj, we kixetz’anik, xaq naqaj kixk’oji’ wi. Le laj imul q’eq rij, are kach’opinik, ma kuxe’j ta rib’, k’ate xrilo ma ek’o ta chik ri rachalal. Xka’y chirij, xka'y chuwach, ma k’o ta chi jun ksilob’ik, xoq’ik xuxe’j rib’ xch’opinik xtzalij loq xuriq ta chik ri ub’e. Xkoti’ pa q’ayes xoq’ik. K’ate xrilo, xpe ri unan che utzukuxik, xkikotik, xusalab’isaj ri taq uxkin. Xuta’ sachb’al umak che ri unan. Xub’ij che: -sacha’ la numak nan, man kinb’an ta chik, kinimaj tzij la. Rajawaxik ri ak’alab’ kikinimaj kitzij le kinan, kitat. LE H’OLOT ALI Ko jumul, jun ali la’j raqan, k’olot uwi’, je’l kpetik rumal po’r ri ub’aq’ wach. Xk’ulmataj k’ut, xu’lik chi uchi’ ri ub’e, rumal che kilik konojel le winaq ke'ik'owik. Are tzalij cho rachoch xuchap b’is, xuriqa jumul koq’ik. Xpe le unan xuta che: -jas le kawoq’ej. Are’ xub’ij: - ...